// Spis treści
Trzej operatorzy systemu kaucyjnego zamknęli 2025 rok ze stratą. Kaucja.pl jest 27 mln zł na minusie. Polski System Kaucyjny stracił blisko 18 mln zł, a PolKa 7 mln zł. Razem to ponad 50 mln zł. Operatorzy złożyli sprawozdania w lipcu 2026 roku. Obejmują one cały rok, także koszty sprzed startu systemu 1 października 2025. Producenta napojów bardziej powinno jednak obchodzić, ile wyniesie opłata produktowa: system kaucyjny rozlicza wymagany poziom zbiórki 77% na koniec 2026 roku. Kto go nie osiągnie, zapłaci za każdy brakujący kilogram opakowań. Ten rachunek lepiej zrobić jesienią niż w styczniu.
Ponad 50 mln zł straty na starcie
Dane pochodzą z analizy Wirtualnej Polski, którą 1 września opisał Portal Spożywczy. Największą stratę ma Kaucja.pl, czyli Krajowy System Kaucyjny. Drugi jest Polski System Kaucyjny. Najmniej straciła PolKa, czyli Operator Systemu Kaucyjnego Not For Profit. Operator to firma, która w imieniu wprowadzających organizuje odbiór opakowań i rozlicza kaucje.
Rzeczniczka Kaucja.pl Aneta Stelmaszczyk mówi wprost: „Ocenianie sytuacji na tym etapie jest przedwczesne”. Stratę tłumaczy inwestycjami w rozwój systemu. Pozytywnie zaskoczyła ją chęć konsumentów do oddawania opakowań. Kaucja.pl nie podała jednak, jaki poziom zbiórki ma dziś. Producent nie dowie się więc z tych wypowiedzi, jak blisko jest progu.
Wynik za 2025 rok mówi niewiele o kosztach kolejnych lat. Sprawozdanie obejmuje cały rok, a system ruszył dopiero 1 października. Koszty budowy trafiły do roku, w którym zwroty dopiero ruszały. Ze startowej straty nie wyczytasz, ile operator zażąda od wprowadzających w 2027 roku. Na to trzeba poczekać do pierwszego pełnego roku działania.
Ile opakowań już wróciło
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) podaje dwie liczby. Do końca czerwca 2026 roku konsumenci oddali około 2,3 mld opakowań. Do końca lipca było ich już 3,2 mld. Pierwszą z tych liczb rozebraliśmy w tekście o tym, jak 2,3 mld opakowań zmienia podaż rPET.
Konsument płaci 50 gr kaucji za butelkę PET do 3 l i za puszkę do 1 l. Odzyskuje ją przy zwrocie. Ten mechanizm działa, co widać po tempie zwrotów. Szerzej opisaliśmy to w raporcie po sześciu miesiącach systemu kaucyjnego.
Sama liczba zwrotów nie mówi jednak, czy rynek dojdzie do 77%. Poziom zbiórki liczy się względem opakowań wprowadzonych do obrotu. Tę liczbę każdy wprowadzający zna tylko dla siebie. Operator widzi sumę od wszystkich swoich klientów. Dlatego producent nie powinien czekać na komunikat z ministerstwa. Własne dane ma u siebie już teraz.
Opłata za brakujący kilogram
W 2026 roku wymagany poziom zbiórki wynosi 77%. Dotyczy butelek PET i puszek. Rozliczenie następuje na dzień 31 grudnia 2026 roku. Wtedy porównuje się zebrane opakowania z liczbą opakowań wprowadzonych do obrotu.
Za niedobór płaci się opłatę produktową. Wynosi 1 zł za każdy brakujący kilogram opakowań. Producent bez umowy z operatorem płaci 3 zł za kilogram. Stawka bez umowy jest więc trzy razy wyższa.
Do tego dochodzi podział kosztu. Gdy wprowadzający w systemie nie osiągną poziomu, opłatę dzielą producent i operator. Każdy pokrywa 50%. Operator ma więc własny interes w tym, by zbiórka szła dobrze. Producent nie przerzuci jednak na niego całego ryzyka.
Poziom zbiórki rozlicza się wobec opakowań wprowadzonych do obrotu, a opłatę nalicza się od brakujących kilogramów. Wprowadzający potrzebuje więc dwóch zestawów danych. Pierwszy to liczba sztuk w każdym formacie. Drugi to masa jednostkowa butelki i puszki. Bez obu nie da się przeliczyć brakującej części na złotówki. Firma z kilkoma formatami butelek potrzebuje arkusza z masą każdego indeksu. Opłata produktowa w systemie kaucyjnym to osobna pozycja od opłat w ramach ROP, czyli rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Aktualne stawki ROP na 2026 rok dla producentów FMCG zebraliśmy osobno.
Co policzyć przed końcem roku
Do rozliczenia zostały trzy i pół miesiąca. To dość, żeby przygotować liczby i rozmowę z operatorem. Najprościej wziąć dane sprzedażowe za trzy kwartały i dopisać prognozę na czwarty. Na tej podstawie wprowadzający powinien mieć gotowe cztery rzeczy.
- Masę opakowań wprowadzonych w 2026 roku, osobno dla PET i puszek, wraz z liczbą sztuk.
- Scenariusz niedoboru: ile kilogramów brakuje przy kilku wariantach zbiórki poniżej 77% i ile to kosztuje przy stawce 1 zł za kilogram.
- Zapis w umowie z operatorem: jak operator rozlicza niedobór i jak dzieli opłatę po połowie.
- Rezerwę w budżecie na 2026 i 2027 rok, bo rozliczenie za 2026 rok przyjdzie dopiero po jego zamknięciu.
Sprawdź też, czy umowa podpisana przed startem systemu w ogóle opisuje niedobór. Jeśli nie, trzeba to uzupełnić przed grudniem. Strata operatorów nie mówi, ile wyniosą przyszłe opłaty. Daje jednak dobry powód, by w negocjacjach zapytać o koszty obsługi i ich podział.
Zebrane butelki wracają na rynek jako rPET. Producent, który kupuje taki recyklat do własnych opakowań, powinien wiedzieć, jak zweryfikować deklarację recyklatu od dostawcy. Dobra zbiórka w systemie oznacza dla niego niższą opłatę i więcej surowca z polskiego rynku.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi opłata produktowa w systemie kaucyjnym?
Wynosi 1 zł za każdy brakujący kilogram opakowań, gdy zbiórka nie osiągnie wymaganego poziomu. Producent bez umowy z operatorem płaci 3 zł za kilogram.
Jaki poziom zbiórki obowiązuje w 2026 roku?
Wymagany poziom zbiórki butelek PET i puszek wynosi 77%. Rozliczenie następuje na dzień 31 grudnia 2026 roku względem liczby opakowań wprowadzonych do obrotu.
Kto płaci opłatę, gdy system nie osiągnie poziomu?
Gdy wprowadzający w systemie nie osiągną poziomu, opłatę dzielą producent i operator. Każdy z nich pokrywa 50% kwoty.