// Spis treści
Polski system kaucyjny (DRS — Deposit Return System) działa od 1 października 2025. Dokładnie sześć miesięcy później Ministerstwo Klimatu i Środowiska wraz z operatorem centralnym Polska Organizacja Kaucyjna opublikowało pierwszy kompletny raport — 186 stron danych od wszystkich trzech operatorów recyklomatów (Tomra, Envipco, Remondis) i 11 największych sieci handlowych.
Wyniki są lepsze od prognoz w zakresie zwrotu i gorsze od oczekiwań w zakresie komunalnej segregacji. Branża rPET food-grade jest głównym beneficjentem. Sortownie odpadów komunalnych — ofiarą kompleksową.
Liczby — stan na 31 marca 2026
| Wskaźnik | Cel 2026 | Wynik H1 | Status |
|---|---|---|---|
| Zwrot butelek PET do 3 l | 65% | 72,4% | ✓ ponad cel |
| Zwrot puszek Al 0,33–1 l | 70% | 81,1% | ✓ ponad cel |
| Zwrot szkła wielorazowego | 55% | 59,8% | ✓ cel |
| Recyklingowalność zwróconego PET | 90% | 94,2% | ✓ ponad cel |
| Błędne wrzucenia (non-deposit) | < 5% | 3,1% | ✓ cel |
| PET w żółtym worku komunalnym | stały | −11,3% | ✗ spadek |
Tłumaczenie: butelek w systemie kaucyjnym wraca znacznie więcej, niż prognozowano. Równocześnie z żółtego worka komunalnego ubywa cennych opakowań — bo trafiają one do automatu, a nie do worka.
Dlaczego sortownie są w trudnej sytuacji
Butelka PET była w strumieniu komunalnym ekonomiczną kotwicą. Za tonę posortowanego bezbarwnego PET z żółtego worka sortownia otrzymywała 2 200–2 800 zł, co pozwalało pokryć koszty sortowania i przeznaczyć środki na trudniejsze frakcje (kolorowy PET, PP, PS). Po DRS ten przychód spadł o około 18% — bo proporcjonalnie mniej butelek trafia w ogóle do sortowni.
Jednocześnie jakość tego, co zostaje, uległa pogorszeniu: to głównie butelki w nietypowych opakowaniach, butelki po chemii gospodarczej (nie kaucyjne), plus pozostałe folie, kapsle i resztki domowe. Dla sortowni to wzrost kosztu operacyjnego na tonę przy malejącym przychodzie na tonę.
Siedmiu z 42 operatorów sortowni w Polsce zgłosiło w I kwartale 2026 spadek marży operacyjnej do poziomu ujemnego. Dwa zawiesiły selektywne linie sortowania PET i przestawiły się na RDF (paliwo alternatywne). Trzy zapowiedziały inwestycje w lepsze sortery optyczne, które pozwolą zarabiać na frakcjach dotychczas uznawanych za „trudne”.
Rynki rPET — skok cen
Drugim efektem jest kompletna zmiana struktury podaży rPET food-grade. System kaucyjny dostarcza materiał wysokiej jakości (wstępnie posortowany, o znanej historii, bez kontaminacji), co dla recyklerów bottle-to-bottle jest preferowaną frakcją.
Średnie ceny rPET food-grade w Polsce (Q1 2026 wobec Q4 2025):
- rPET flake food-grade (z DRS): 780 EUR/t → 920 EUR/t (+18%)
- rPET granulat food-grade: 1 240 EUR/t → 1 440 EUR/t (+16%)
- rPET mixed flake (z żółtego worka): 460 EUR/t → 420 EUR/t (−9%)
Widać wyraźnie: premia za jakość rośnie. Recykler, który umie oddzielić strumień kaucyjny od komunalnego i wyprodukować food-grade, ma dziś marżę 40–50% wyższą niż dwa lata temu. Recykler produkujący tylko „general purpose” rPET ma marżę spadającą.
Co to oznacza dla FMCG
Dla działów zakupów opakowaniowych w sieci FMCG — dwa wnioski operacyjne:
- Dostępność rPET food-grade rośnie. Polska — razem z Czechami, Słowacją i Rumunią, które wdrażają DRS w 2026–2027 — przekształca się z importera w eksportera tego surowca. Firmy deklarujące cele 30–50% rPET w opakowaniach na 2030 rok mogą z Polski importować ten materiał już w 2026/27.
- Ale cena rośnie szybciej niż wolumen. Przewagę zyskują ci, którzy mają długoterminowe kontrakty. Model „spot” staje się drogi i wrażliwy na sezonowość.
Plany rozszerzenia DRS na 2027
Ministerstwo Klimatu zapowiedziało konsultacje rozszerzenia systemu na:
- Butelki PET do 3 l po olejach spożywczych (obecnie nie kaucyjne)
- Butelki HDPE po mleku i produktach mlecznych (pilot 2027)
- Opakowania Tetra Pak (konsultacje — technicznie trudne ze względu na wielowarstwowość)
Jeśli te trzy frakcje wejdą do systemu, Polska w 2028 roku osiągnie pokrycie DRS zbliżone do niemieckiego (ok. 85% opakowań napojowych). To z kolei przesunie ekonomię sortowni komunalnych w stronę frakcji pozostałych — głównie folii, opakowań kosmetycznych i mało-opakowaniowych tworzyw technicznych.
Podsumowanie
DRS w Polsce działa lepiej, niż zakładano w zakresie zbiórki. Problem leży gdzie indziej — w ekonomii tradycyjnej sortowni, która traci najbardziej wartościową część strumienia. Rozwiązaniem nie jest spowolnienie DRS (brukselski zegar tyka: cele PPWR na 2030 są jednoznaczne), ale rekonstrukcja modelu finansowania sortowni. Ministerstwo zapowiada w tym celu nową transzę środków z ROP w budżecie 2027.
Dla marek FMCG 2026 to rok, w którym warto negocjować długoterminowe kontrakty na rPET food-grade. Po 2027 mogą być już tylko droższe.