Jak zweryfikować deklarację recyklatu dostawcy przed 21 listopada

// Spis treści

Deklaracja zawartości recyklatu to dziś najczęściej jedno zdanie w specyfikacji: „materiał zawiera 30 proc. PCR” (PCR — recyklat pokonsumencki). Za tym zdaniem może stać audytowany łańcuch dostaw z bilansem masowym i badaniami partii. Może też stać wyłącznie zapewnienie handlowca. 21 listopada 2026 wejdzie zakaz eksportu odpadów tworzyw poza OECD i łańcuchy dostaw zaczną się przestawiać. Do tego czasu warto wiedzieć, do której z tych dwóch kategorii należą deklaracje w twoim portfelu. Poniżej praktyczna procedura weryfikacji. Nie zakładamy, że dostawca kłamie. Ale nie przyjmujemy też niczego na słowo.

Krok 1. Ustal, czego dokładnie dotyczy liczba

„30 proc. recyklatu” może znaczyć co najmniej cztery różne rzeczy. Różnica bywa kilkukrotna.

• Udział w gotowym opakowaniu — najbardziej użyteczny, bo tego dotyczą cele regulacyjne.
• Udział w konkretnej warstwie lub komponencie — np. w korpusie butelki, podczas gdy zakrętka i etykieta są z materiału pierwotnego.
• Udział w partii granulatu kupionego przez producenta opakowań. Niekoniecznie przekłada się na każdy wyrób.
• Udział przypisany w bilansie masowym — materiał fizycznie może nie zawierać recyklatu. Jego ilość przypisano z puli w ramach certyfikowanego systemu.

Żadna z tych metod nie jest z natury nieuczciwa. Nieuczciwe jest nierozróżnianie ich w dokumentacji. Pierwsze pytanie do dostawcy brzmi więc: do czego liczy się ta wartość — do wyrobu czy do wsadu?

Krok 2. Rozdziel recykling mechaniczny i chemiczny

To rozróżnienie przestało być akademickie. Komisja Europejska przedstawiła w grudniu 2025 roku projekt kryteriów utraty statusu odpadu (end-of-waste) dla tworzyw. Konsultowano go do 26 stycznia 2026. Projekt obejmuje recykling mechaniczny i fizyczny — procesy zachowujące łańcuchy polimerowe. Nie obejmuje recyklingu chemicznego.

Z drugiej strony jest projekt aktu wykonawczego do dyrektywy SUP o produktach jednorazowego użytku z tworzyw. 6 lutego 2026 uzyskał poparcie komitetu państw członkowskich. Przewiduje on zaliczanie materiału z recyklingu chemicznego do zawartości recyklatu w butelkach PET — pod określonymi warunkami. Akt jest w drodze do przyjęcia.

Wniosek praktyczny: te same 30 proc. może być rozliczane inaczej. Zależy to od obowiązku, którego dotyczy, i od technologii, z której pochodzi materiał. W specyfikacji rozpisz je osobno.

Krok 3. Poproś o dowód, nie o deklarację

Dokumenty, o które warto pytać. Od najmocniejszego do najsłabszego dowodowo:

1. Certyfikat systemu bilansu masowego wraz z zakresem. Sprawdź, które ogniwa łańcucha obejmuje. Czy dostawcę bezpośredniego, czy dopiero jego poddostawcę.
2. Dokumenty potwierdzające recykling dla mas wprowadzonych do procesu. W Polsce od 2026 roku wystawia się je w module Potwierdzeń w BDO — państwowej bazie danych odpadowych — z przypisaniem do konkretnej instalacji.
3. Raport z badań partii. Dla materiałów kontaktu z żywnością powinien obejmować także parametry bezpieczeństwa, nie tylko mechaniczne.
4. Ocena recyklowalności konstrukcji w uznanym schemacie. Sam RecyClass poinformował w lipcu 2026 o przekroczeniu progu 500 przeprowadzonych ocen.
5. Oświadczenie dostawcy — potrzebne, ale samo w sobie nie jest dowodem.

Krok 4. Sprawdź, czy łańcuch przetrwa listopad

Od 21 listopada 2026 roku obowiązuje zakaz eksportu odpadów tworzyw sztucznych z UE do krajów spoza OECD. Szacunki mówią, że wewnątrz Unii trzeba będzie zagospodarować od 500 do 800 tys. ton rocznie. Część recyklerów domyka dziś bilans sprzedażą frakcji odrzutowych poza Europę. Oni ten kanał stracą.

Dopisz więc do due diligence dostawcy dwa pytania. O strukturę zbytu. I o plan zagospodarowania frakcji, których nie da się sprzedać do produktu docelowego. Odpowiedź „szukamy rozwiązania” na trzy miesiące przed terminem jest informacją samą w sobie.

Krok 5. Zapisz to w umowie tak, żeby dało się wyegzekwować

Trzy klauzule, które w praktyce robią różnicę:

• Definicja jednostki odniesienia — czy procent liczy się do masy wyrobu, komponentu, czy wsadu. Bez tego sporu o zgodność nie da się rozstrzygnąć.
• Prawo do audytu i pobrania próbki — z prawem zlecenia badań laboratorium wskazanemu przez kupującego.
• Klauzula dostosowania do zmiany stanu prawnego. Część aktów wykonawczych do PPWR — unijnego rozporządzenia opakowaniowego — jeszcze nie istnieje. Kryteria projektowania pod recykling mają powstać do 1 stycznia 2028 roku.

Czego ta procedura nie da

Weryfikacja dokumentów nie zastąpi badań. Nie zagwarantuje też, że materiał sprawdzi się w twoim procesie. Certyfikat bilansu masowego nie mówi nic o parametrach fizycznych partii. Dokument potwierdzający recykling nie mówi nic o jakości. Ocena recyklowalności dotyczy konstrukcji opakowania, nie zawartości recyklatu w nim.

Sens tej pracy jest inny. Masz wiedzieć, co dokładnie kupujesz — zanim zapyta o to kontrola albo zanim dostawca przestanie dostarczać. Przy portfelu rozpisanym na kilkadziesiąt indeksów przejście przez te pięć kroków zajmuje kilka tygodni. Odtwarzanie tych informacji pod presją zajmuje znacznie więcej.

Często zadawane pytania

Przeczytaj też

• ISCC PLUS i mass balance — jak naprawdę działa system
• Certyfikacje food-grade rPET — EFSA, FDA, ASTM, ISO
• Recyklat pokonsumencki (PCR) — co to jest i jak powstaje rPET, rHDPE, rPP

Źródła: rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR); rozporządzenie (UE) 2024/1157 o przemieszczaniu odpadów; pakiet Komisji Europejskiej dla cyrkularności tworzyw z grudnia 2025 i projekt kryteriów utraty statusu odpadu; odpowiedź Komisji na pytanie poselskie E-000567/2026 dotycząca aktu wykonawczego do dyrektywy SUP; komunikat RecyClass z 21 lipca 2026.