// Spis treści
21 stycznia 2026 Europejski Urząd Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował długo oczekiwaną opinię naukową EFSA-Q-2024-00378: Revised tolerable weekly intake for perfluoroalkyl substances in food contact materials. Dokument zaostrzył dopuszczalne limity migracji czterech związków z grupy PFAS (PFOA, PFOS, PFHxS, PFNA) do żywności o 60% w stosunku do opinii z 2020 roku.
Konsekwencje dla branży recyklingu PET pokonsumenckiego są natychmiastowe. W ciągu ośmiu tygodni po publikacji opinii trzech z europejskich recyklerów food-grade utraciło certyfikację EFSA — a wraz z nią dostęp do klientów takich jak Coca-Cola, Nestlé Waters i Danone.
Czym są PFAS i skąd biorą się w PET
PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances) to szeroka klasa ponad 14 000 związków organicznych zawierających silne wiązania C–F. Nazywane „forever chemicals” ze względu na wyjątkową stabilność chemiczną — nie degradują się w środowisku, akumulują się w organizmach i mają wykazane działanie endokrynnie zaburzające oraz potencjalnie kancerogenne (IARC Group 2B dla PFOA).
W PET pojawiają się wtórnie — poprzez:
- Resztki wewnętrznych powłok butelkowych w starszych opakowaniach (do 2020 roku niektóre procesy używały surfaktantów PFAS w produkcji)
- Etykiety samoprzylepne i folie termokurczliwe zawierające związki fluoro-organiczne
- Zanieczyszczenia przez kontakt z innym materiałem w strumieniu komunalnym (np. papier z powłoką PFAS)
Wirginalny PET (z polimeryzacji z kwasu tereftalowego) PFAS nie zawiera. Problem dotyczy wyłącznie rPET, i tylko w przypadku niedoskonałego oczyszczenia.
Co zmieniła opinia EFSA
Nowa opinia EFSA:
- Obniżyła TWI (tolerable weekly intake) dla sumy czterech PFAS z 4,4 ng/kg masy ciała do 1,7 ng/kg (−61%)
- Wprowadziła wymaganie testowania na sumę 28 związków z grupy PFAS (wcześniej tylko 4)
- Ustanowiła limit migracji SML 0,002 mg/kg w materiałach kontaktowych z żywnością (było 0,005 mg/kg)
- Od 1 stycznia 2027 limity wchodzą w życie obowiązkowo, z 12-miesięcznym okresem przejściowym
Dla recyklerów PET oznacza to konieczność recertyfikacji całego procesu, z nowymi testami migracyjnymi na każdej partii food-grade. Koszt takiego procesu szacowany jest na 250 000–500 000 EUR per zakład, plus stałe koszty operacyjne (4–8% masy produkcji musi trafić do archiwizacji i regularnych testów).
Którzy recyklerzy stracili certyfikację
W pierwszych 60 dniach po opinii EFSA certyfikaty food-grade utraciły:
- Morssinkhof Plastics (Lichtenvoorde, Holandia) — utrata certyfikatu 28 lutego 2026, zapowiedź redesign procesu SSP, powrót planowany na Q3 2026
- Krones PET Recycling (linia pilotażowa w Neutraubling, Niemcy) — zawieszenie produkcji food-grade, kontynuacja jako „PET technical grade”
- Eco Plastic (Bulgaria) — bez zapowiedzi recertyfikacji, zmiana modelu biznesowego na produkcję rPET do tekstyliów
Wszystkie trzy zakłady miały wspólne problemy w testach migracji sumy 28 PFAS — głównie PFOA na poziomie 0,003–0,0045 mg/kg (wcześniej akceptowalny, teraz powyżej limitu).
Wpływ na podaż rynku europejskiego
Utrata trzech zakładów o łącznej zdolności około 78 000 ton/rok rPET food-grade w krótkim terminie oznacza napięcie rynkowe. Ceny w lutym–marcu 2026 wzrosły o kolejne 8–11% powyżej prognoz (do poziomu 1 520–1 580 EUR/t za granulat food-grade w Europie Zachodniej).
Zwycięzcy:
- Indorama Ventures (globalny lider) — zakłady w Rotterdamie i Werne (Niemcy) mają już walidowane SSP przechodzące nowe testy EFSA; podnoszą premie
- Veolia PlastiLoop (Francja, Hiszpania) — zainwestowali w double SSP z 2022 roku, co pozwala obniżyć PFAS dodatkowo o 90% wobec standardowego procesu
- Plastic Trader + polska sieć recyklingowa — korzysta z surowca DRS (mniej kontaminowanego), co daje niższe ryzyko PFAS niż typowy strumień komunalny
Co to oznacza dla zakupowców FMCG
Trzy konkretne działania, które warto rozważyć w Q2 2026:
- Sprawdź datę certyfikatu dostawcy rPET food-grade. Certyfikaty wydane przed 21 stycznia 2026 wymagają potwierdzenia zgodności z nową opinią EFSA. Wymagaj od dostawcy raportu migracyjnego 28-PFAS, nie 4-PFAS.
- Preferuj surowce z systemów DRS. Strumień kaucyjny jest znacznie mniej kontaminowany PFAS niż żółty worek komunalny. Zakupy z krajów DRS (Polska, Niemcy, Norwegia, Szwecja, Finlandia) mają niższy profil ryzyka.
- Unikaj zakładów z pojedynczym SSP. Standardowy SSP obniża PFAS o 70–80%. Podwójny SSP (sekwencyjny) lub SSP z dodatkowym krokiem melt filtration + vacuum stripping — o 95%+.
Długofalowa perspektywa
Opinia EFSA z 2026 roku nie jest ostatnim słowem w sprawie PFAS w materiałach kontaktowych. Komisja Europejska pracuje nad rozporządzeniem zakazującym używania PFAS w produkcji opakowań żywnościowych w ogóle — draft ma być opublikowany w Q4 2026, wejście w życie planowane na 2028.
Dla branży recyklingu to istotne — oznacza, że w perspektywie 2–3 lat strumień nowo wprowadzanych opakowań PET będzie już domyślnie wolny od PFAS. Problem dotyczy głównie „legacy” surowca (butelki wyprodukowane przed 2027 roku), który będzie krążył w recyklingu jeszcze przez 10–15 lat. W tym okresie jakość rPET food-grade będzie się stopniowo poprawiać, ale dopiero około 2035 roku przestaniemy potrzebować rygorystycznych testów PFAS na każdej partii.
Tymczasem 2026–2028 to lata, w których zakupowcy FMCG muszą szczególnie uważnie weryfikować swoich dostawców rPET food-grade.